इस्रोतील शास्त्रज्ञांचे पगार सरकारने कमी का केले?

सकाळ वृत्तसेवा (यिनबझ)
Saturday, 13 July 2019
  • 1969 पासून दोन अतिरिक्त वाढीच्या स्वरूपात इस्रो शास्त्रज्ञांना आणि अभियंत्यांना प्रोत्साहनाची रक्कम देण्यात आली.

इस्रो म्हणजे (इंडियन स्पेस रिसर्च ऑर्गनाइजेशन). भारताची सर्वात मोठी स्पेस एजेंसी आहे. अंतराळातील शोध करणे हे या एजन्सीचे काम आहे. आता असे चर्चेत आहे की, इस्रो हे स्पेसमध्ये पुन्हा एकदा चंद्रयान पाठवतील. हे आधीही झाले होते, आता ते दुसऱ्या टप्प्यात होणार आहे. या गोष्टी चर्चेत आहेत आणि सरकारचे कौतुक होत आहे. पण महत्वाची बाब अशी की जे अंतराळवीर हा उपक्रम राबवणार आहेत त्यांचे पैसे कापले जाणार आहेत.

इस्रोमध्ये जवळपास 16 हजार वैज्ञानिक आणि इंजीनियर काम करतात. आतापर्यंतच्या माहितीनुसार तिथे काम करत असलेल्या 85 ते 90 वैज्ञानिक आणि इंजीनियरांच्या पगारात घट होणार आहे. यामागचे कारण फक्त केंद्र सरकारचा एक निर्णय आहे. 1969 पासून दोन अतिरिक्त वाढीच्या स्वरूपात इस्रो शास्त्रज्ञांना आणि अभियंत्यांना प्रोत्साहनाची रक्कम देण्यात आली. इंग्रजीमध्ये याला इन्सेनटीव म्हणले जाते. हे भारत सरकार 1 जुलैपासून बंद करणार आहे.

इतिहास म्हणजे काय?
1 जानेवारी 1996 मध्ये शास्त्रज्ञ आणि अभियंते यांच्यासाठी प्रोत्साहनाची रक्कम देण्यात आली. इस्त्रोला प्रोत्साहित करण्यासाठी आणि आकर्षित करण्यासाठी शास्त्रज्ञांना प्रोत्साहित करणे, त्यांना संस्थान सोडण्यापासून रोखणे हा त्यामागचा उद्देश होता. इस्रोमधील कोणत्याही वैज्ञानिकांची भरती सी ग्रेडसह होते. त्यानंतर, त्यांना ग्रेड डी, ई, एफ, जी आणि पुढे पदोन्नती केली जाते. पदोन्नतिपूर्वी प्रत्येक ग्रेडची चाचणी असते. 1 जानेवारी 1996 पासून डी, ई, एफ, जी ग्रेड मधील उत्तेजक शास्त्रज्ञांसाठी उपलब्ध होते.

याचा काय परिणाम होईल?
12 जून 2019 सरकारकडून एक आदेश जारी करण्यात आला. असे म्हटले गेले की, ही रक्कम प्रतिबंधित आहे. एक जुलै 2019 सहाव्या वेतन आयोगाच्या शिफारशींवर आधारित, अर्थ मंत्रालयाने व खर्चाच्या खात्याने या उत्तेजक पॅकेजला बंद करण्यासाठी अंतराळ विभागाला सल्ला दिला. याऐवजी, आता केवळ परफॉर्मन्स रिलेटिव्ह इन्सेंटिव्ह स्कीम (पीआरआयएस) लागू केली गेली आहे.

पीआरआयएस म्हणजे काय?
केंद्र सरकारच्या कर्मचा-यांसाठी 6 व्या वेतन आयोगाची स्थापना करण्यात आली. हा सल्ला देण्यात आला की, कर्मचार्यांकडून या योजनेची अंमलबजावणी झाल्यास प्रोत्साहनाची तरतूद करण्यात आली. म्हणजेच, ज्याने चांगले कार्य केले आहे त्याला प्रोत्साहन मिळेल. माध्यमांच्या अहवालानुसार, सरकारच्या आदेशानुसार 85 ते 90 टक्के शास्त्रज्ञ आणि अभियंता यांच्याकडून सरकारकडून 8 ते 10 हजार रुपये पगार कमी होईल. या आदेशापूर्वी, इस्त्रो ही दोन्ही उत्तेजक आणि पीआरआयएस योजना शास्त्रज्ञांना देत होती. पण आता ही अतिरिक्त सवलत अतिरिक्त पगार म्हणून देण्यात येणार आहे, जुलैपासून नाही. 5 वर्षांत इस्रोने 289 शास्त्रज्ञ सोडले.

2017 मध्ये मीडिया अहवाल आले होते. त्यानुसार, आरटीआय संदर्भात 2012 ते 2017 या कालावधीत 5 वर्षांत 28 9 शास्त्रज्ञांनी इस्रो सोडले. इस्रोच्या प्रमुख केंद्रांपैकी बहुतेक शास्त्रज्ञांनी नोकरी सोडली आहे. यापैकी सतीश धवन स्पेस सेंटर-श्रीहरिकोटा, विक्रम साराभाई स्पेस सेंटर-तिरुवनंतपुरम, उपग्रह केंद्र-बेंगलुरू आणि स्पेस ऍप्लिकेशन्स सेंटर-अहमदाबाद हे शास्त्रज्ञ आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी अंतराळ विभागाचे प्रमुख आहेत. या गोष्टीपासून पळ काढण्यासाठी सरकार अनेक प्रकारचे दावे करीत आहे. परंतु, इएसआरओने हा निर्णय शास्त्रज्ञांना निराशाजनक मानला आहे.

Become YINBuzz contributor. Write your stories, publish your photos and videos using Sakal Samvad App (*YINBuzz.com हा तरूणाईसाठीचा खुला डिजिटल फोरम आहे. इथे प्रसिद्ध झालेल्या मतांशी वेबसाईटचे व्यवस्थापन सहमत असेलच; असे नाही.)

Download Samvad App

Related News